Cuối năm ngoái, một gia chủ ở Thảo Điền gọi cho tôi sau khi bàn giao căn hộ được hai tháng. Ông không than phiền gì về chất lượng thi công mà lại nói một câu khiến tôi sững người: Anh làm ơn đến xem giúp tôi, vì tôi không biết đứng ở đâu trong căn nhà này. Câu nói ấy làm tôi giật mình mình đã xem nhẹ thứ quan trọng nhất khi nhận thi công trọn gói. Tôi vốn là KTS nội thất có 12 năm kinh nghiệm, chuyên thi công trọn gói biệt thự tại TP.HCM. Tôi từng bàn giao hơn 30 công trình từ 200m2 đến 1000m2. Thế mà bài học từ Thảo Điền dạy tôi nhiều hơn tất cả những năm làm nghề. thi công nội thất biệt thự tân cổ điển thật nhé, từ sau vụ đó tôi buộc phải thay đổi cách nhận trọn gói nếu chưa hiểu sâu về lối sống của người sẽ sống trong căn nhà. Bởi vì #keyword# không bao giờ chỉ là đổ bê tông, ốp lát, mà là xây nên một không gian họ thấy đúng là của mình.
Bản vẽ thông gió đẹp nhưng gió không biết đường vào nhà
Ở công trình đó, tôi có mặt tại nhà gia chủ vào một buổi chiều đầu hè. Ông ấy dẫn tôi lên phòng khách, mở máy lạnh và nói: máy chạy đều mà căn phòng vẫn bức bối khó chịu. Tôi kiểm tra bản vẽ thiết kế và nhận ra vấn đề nằm ở đâu. Thiết kế của tôi có hệ cửa sổ thoáng nhưng tôi chỉ chăm chăm vào hình khối, quên không kiểm tra hướng gió thực tế của khu đất. Vì nhà ăn sâu vào lô đất, gió tạt qua tầng một rồi chết rồi không luồn lên được các phòng phía trên. Tôi có thống kê sơ bộ, 70% căn biệt thự tôi làm đều mắc lỗi thông gió chéo. Ví dụ điển hình là căn ở quận 2, sáu tháng sau khi bàn giao gia chủ kêu trời nóng. Tôi buộc lòng phải đục thêm một ô gió trời ngay giữa cầu thang, để không khí nóng thoát lên mái. Mất thêm hai tuần sửa chữa và khoản chi phí phát sinh không nhỏ. Từ đó, tôi bắt buộc chính mình phải làm: trước khi chốt bản vẽ thi công, tôi dành một buổi sáng đứng tại công trường để quan sát hướng gió và đánh dấu vào bản vẽ. Nghe thì đơn giản, nhưng nó cứu tôi khỏi rất nhiều lần bị gia chủ gọi điện thoại lúc nửa đêm.
Công thợ giỏi không thay được một lớp sơn lót đúng cách
Một sai lầm nữa tôi từng mắc khiến tôi phải đứng trước gia chủ cúi đầu xin lỗi. Lúc mới làm nghề được vài năm, tôi để thợ tự quyết định chuyện sơn, nghĩ sơn lót chỉ là màng chống thấm phụ. Ai trong nghề cũng biết quy trình sơn lót hai lớp, nhưng sơn dày mỏng thế nào, đợi bao lâu giữa hai lớp thì chẳng mấy thợ để tâm. Kết cục là sáu tháng sau khi bàn giao, tường bắt đầu bong tróc ở khu vực cạnh khung cửa vì ẩm thấm từ ngoài vào: 80% biệt thự tôi phải xử lý lại trong năm đầu đều bắt nguồn từ việc sơn lót quá nhanh. Thợ có tay nghề giỏi đến mấy, cũng không thay được một lớp nền sơn hỏng. Bây giờ tôi làm khác hẳn: tôi không cho thợ sơn nếu chưa đo độ ẩm tường bằng máy đo điện tử cầm tay, chỉ số phải dưới 18% mới cho sơn. Tôi lập biên bản đo độ ẩm có chữ ký gia chủ, chụp hình từng điểm đo để nếu sau này xảy ra vấn đề còn có cơ sở. Cách này tốn thêm mười lăm phút cho mỗi căn biệt thự, nhưng nó giảm hẳn số lần tôi phải quay lại sửa lỗi.
Khi gia chủ nói thích đèn vàng thì họ không có nghĩa là đèn ốp trần
Câu chuyện ánh sáng này nhớ mãi. Một chủ nhà là phụ nữ ở Nam Sài Gòn yêu cầu tôi phải làm hệ thống đèn vàng ấm cúng. Tôi gật đầu và chọn toàn bộ đèn âm trần màu vàng theo bộ sưu tập đèn tôi tin là an toàn. Khi bàn giao nhà, bà ấy đi một vòng rồi thở dài: sao không có cảm giác như khách sạn. Lúc đó tôi mới vỡ lẽ: đèn vàng với họ có nghĩa là ánh sáng lãng mạn, chứ không phải đèn âm trần chiếu sáng đều một kiểu. Tôi đã hiểu sai hoàn toàn ý khách và bỏ qua bước kiểm tra ánh sáng thực tế. Từ năm đó trở đi, trước khi ký xác nhận hệ thống đèn, tôi dành hẳn một buổi tối ở nhà mẫu, thắp sáng mọi loại đèn trong danh sách và để gia chủ ngồi lại ba mươi phút cảm nhận từng góc nhìn, từng khoảng sáng. Số liệu sau hai năm áp dụng: 90% gia chủ hài lòng với hệ thống đèn mình chọn. Còn mười phần trăm kia là người đổi ý giữa chừng.
Hợp đồng trọn gói không bao giờ trọn nếu bỏ quên công năng hằng ngày
Đến đây tôi muốn nhắc lại bài học lớn nhất, chính là chuyện nếp sống hằng ngày của gia chủ. Hồi mới hành nghề, tôi thi công theo đúng bản thiết kế đã duyệt, không lệch một ly so với mặt bằng. Nghe thì chuyên nghiệp, nhưng tôi quên rằng bản vẽ do tôi vẽ, còn người sống trong nhà là họ. Ví dụ một biệt thự có ông bà sống chung, các hành lang đều thiếu tay bám, chủ nhà phải thuê thợ gắn thêm sau khi nhận nhà. Lại có nhà có con nhỏ, tôi thiết kế ổ điện ở vị trí thấp cho dễ dùng nhưng bà mẹ phải bịt kín từng ổ điện bằng băng keo. Có căn biệt thự mà cửa phòng ngủ phải dùng sức mới đóng nổi, người vợ nhỏ nhắn phải nhờ thợ sang lắp thêm tay nắm phụ. Tất cả các vấn đề này chẳng nằm ở đâu trong bản vẽ cả nhưng chúng nằm trong cuộc sống thường nhật của họ. Vì vậy hiện nay, tôi yêu cầu một buổi khảo sát không dưới ba giờ ngay tại căn nhà họ đang ở, vừa uống trà vừa hỏi họ sinh hoạt từng giờ ra sao. Sáng họ thức lúc mấy giờ, trưa ai về nhà, tối họ xem tivi ở phòng nào, có nuôi chó mèo không, có hay nấu ăn nhiều dầu mỡ không. Những câu hỏi nghe có vẻ vu vơ ấy, lại là thứ quyết định đến từng cm trên bản vẽ thi công. Tôi không bảo thiết kế không cần, bản vẽ vẫn là nền tảng không thể thiếu, nhưng phần hồn của căn nhà nằm ở chỗ này. Nếu bạn sắp ký hợp đồng trọn gói cho biệt thự của mình, đừng chỉ xem bản vẽ rồi gật đầu. Hãy dành ra một buổi ngồi nói chuyện với đội thiết kế, kể cho họ nghe mọi thói quen sinh hoạt dù nhỏ nhặt. Một bản hợp đồng trọn gói đúng nghĩa phải tính cả việc bạn đi lại, nghỉ ngơi, nấu nướng ra sao. Còn nếu ai đó nói với bạn rằng trọn gói chỉ cần bản vẽ đẹp là đủ, thì tôi khuyên bạn nên suy nghĩ lại. Vì tôi đã từng nghĩ như vậy, và tôi đã xin lỗi một gia chủ ở Thảo Điền chỉ vì cái suy nghĩ đó.